Economische invloed van (maritiem) erfgoed op de herontwikkeling van havengebieden

In het laatste nummer van het online magazine PORTUS hebben Leonie Wijsman en Martijn Kooiman een artikel gepubliceerd over de invloed van (maritiem) erfgoed op gebiedsontwikkeling. Vanuit PAS bv zijn wij steeds vaker betrokken bij de herontwikkeling van oude havengebieden in o.a. Rotterdam, Amsterdam en Aruba. Hier komt steeds vaker het vraagstuk voorbij of, en in hoeverre erfgoed een positieve financiële bijdrage kan leveren aan de herontwikkeling.

Wanneer de haven wegtrekt, blijven oude maritieme identiteitsdragers achter. Dit ‘erfgoed’ kan worden ingezet voor de nieuwe ontwikkeling. Loodsen, kranen, treinsporen, pieren en (droog)dokken dienen als achtergrond voor de nieuwe woonwijk. Politici, ondernemers en bewoners zien dit erfgoed als toegevoegde waarde voor een project op cultureel, historisch en economisch gebied. Ook resulteert de aanwezigheid van erfgoed in hogere woningprijzen. Tot slot kan de aanwezigheid van erfgoed binnen een grotere transformatieopgave verschillende partijen in de samenwerking aan elkaar binden.

Dat erfgoed binnen een transformatieopgave een katalyserende werking kan hebben voor de ruimtelijke ontwikkeling is vaker aangetoond. Toch blijven de financiële aspecten van de transformatie onderbelicht. Hoewel de kosten van de transformatie hoog zijn, zijn deze relatief eenvoudig in te schatten. De opbrengsten zijn daarentegen moelijker te objectiveren. Ook brengt het objectiveren van kosten en opbrengsten rondom erfgoed een risico met zich mee. De culturele waarde wordt van ondergeschikt belang ten opzichte van de economische waarde.

Het inpassen van erfgoed in ruimtelijke ontwikkelingen moet worden gezien in een breder planningsparadigma. De (gespannen) woningmarkt, de (herwonnen) aandacht voor erfgoed, wet- en regelgeving (nieuwe omgevingswet), en ontwikkelings- en financieringsstrategieën zijn van invloed op de manier waarop erfgoed wordt ingepast in planvorming. Met name de laatste categorie verdient extra aandacht. Voor beleidsmakers is het van belang om de financiële impact van erfgoed te kunnen duiden. Redenen om erfgoed te behouden zijn vaak gebaseerd op een ‘onderbuikgevoel’. Uiteraard blijven monumenten behouden, maar hoe zit het met andere bebouwing zonder bijzondere culturele status? Moeten deze (deels) behouden blijven? Wanneer draagt behoud bij aan de kwaliteit en waarde van de leefomgeving? Hoe wordt ruimtelijke kwaliteit gedefinieerd? In welke mate draagt de nieuwe functie bij aan de kans op behoud en aan ruimtelijke kwaliteit? Maar ook; wat betekent ruimtelijke kwaliteit voor de financiële haalbaarheid van een plan?

In het artikel geven wij een eerste aanzet voor het beantwoorden van deze onderzoeksvragen. Wilt u meer weten over dit onderwerp? Neem dan gerust contact op met Martijn Kooiman via mko@pasbv.nl


avatar

Over de schrijver: Martijn Kooiman

Martijn Kooiman – Directeur Projecten en Senior Adviseur Planeconomie & Gebiedsontwikkeling


  • Deel dit artikel op